czwartek, 15 grudnia 2022

Dwóch Janów Kochanowskich w Płocku

W moim mieście jest ulica Jana Kochanowskiego. I nie byłoby w tym nic dziwnego, gdyby nie fakt, że nie upamiętnia ona poety z Czarnolasu, ale rewolucjonistę, który zginął w 1907 roku, w czasie ataku na carski furgon pocztowy i w Płocku został pochowany. Czy mieszkańcy bloków przy tej ulicy zdają sobie z tego sprawę?

Właściwie nazywał się Józef Michalski i tylko przybrał sobie pseudonim renesansowego twórcy. Nawet nie pochodził z Płocka. W chwili śmierci miał niespełna dwadzieścia dwa lata. 

Dziwi mnie nadanie imienia ulicy (i całego osiedla!) w taki sposób, żeby jej nazwa jednoznacznie wprowadzała w błąd. Jeśli już chciano upamiętnić tego rewolucjonistę, to powinno się to zrobić pod jego nazwiskiem, nie zaś pseudonimem tożsamym z naszym największym poetą renesansu.

Katedra, w której odbywał się ingres

Warto wiedzieć, że Jan z Czarnolasu odwiedził Płock w marcu 1570 roku. Przybył na ingres, czyli uroczystość objęcia władzy nad diecezją przez nowego biskupa. Zaszczyt ten przypadł Piotrowi Myszkowskiemu, który wprowadzał Kochanowskiego w świat dworzan królewskich i sponsorował jego twórczość. 

Ołtarz w płockiej katedrze

Wdzięczny poeta przybył więc do płockiej katedry, aby towarzyszyć w tej doniosłej chwili swemu dobroczyńcy. Ingres to uroczystość nie tylko religijna, ale i towarzyska. W pierwszych ławach kościoła zasiadali więc urzędnicy z wojewodą i marszałkiem na czele oraz inne ważne osoby w regionie. Była też rodzina i znajomi nowego biskupa. Wybrani wcześniej księża składali przyrzeczenie posłuszeństwa, a do tronu szła procesja z darami. Na koniec orszak biskupi uroczyście przechodził główną ulicą miasta. W XVI wieku była nią ulica Tumska.

Widok na ulicę Tumską i katedrę

Temu wydarzeniu poświęcił poeta elegię zaczynającą się od słów Inter tot, Myscovi, equitum peditumque catervas, a wydaną później jako Elegia XIII z „Księgi pierwszej” (według innej numeracji Elegia X z „Księgi trzeciej”)

Herb Płocka nad Wisłą

W Płocku nie pamięta się wizyty ojca polskiej poezji, czci natomiast chłopaka z PPS, którego jedynym wyczynem było podłożenie bomby pod furgon pocztowy...

28 komentarzy:

  1. Ja ostatnio odkryłam, że jedna z ulic Zaścianka nosi nazwę naszego proboszcza, który zmarł 7 lat temu...Od dwóch tygodni usiłuję sobie przypomnieć jego zasługi...Przeszperałam neta...I nic !! Nawet bomby pod furgon pocztowy nie podłożył...;o)

    OdpowiedzUsuń
  2. Wokulski Stach15 grudnia 2022 16:03

    Faktycznie to intrygujący fakt, może jednak i lepiej, że każdy mieszkaniec i turysta mylnie kojarzy to nazwisko nie z Michalskim, lecz poetą Kochanowskim?

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Może, ale i tak uważam, że to kompromituje włodarzy miasta.

      Usuń
  3. Nieźle. W lewackim Płocku osiedle rewolucjonisty-terrorysty i odnowiony pomnik

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Grób odnowiono cztery lata temu za 19900 zł https://tp.com.pl/artykul/odnowiono-wspolna-mogile-kochanowskiego-i-gniazdowskiego/662859

      Usuń
    2. Żałosny wpis. Polskiego patriotę walczącego na pierwszej linii z zaborcami nazywa się terrorystą. Masakra! Tylko dlatego, że był bojowcem PPS. "Zazdrość ściska prawicowe gardła, że na koniec XIX wieku i początek XX wieku w zasadzie tylko PPS czynnie, z bronią w ręku walczył z zaborcami, nie mieści im się to w głowie".

      Usuń
  4. A w którym roku nadano nazwę tej ulicy?

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Osiedle powstawało w latach 60. XX wieku, ale wtedy nosiło imię Adama Mickiewicza. Nie wiem dokładnie kiedy zmieniono nazwę, chyba już w XXI wieku. Co do ulicy, zdaje się, że jest od II połowy XX wieku ta sama.

      Usuń
    2. W 20 leciu międzywojennym.

      Usuń
    3. "...w 20-leciu międzywojennym zostali razem patronami jednej ulicy. Po wojnie z tabliczek zniknęło nazwisko Gniazdowskiego, został sam Kochanowski, i tak jest do dziś." - Czyli ulica najpierw nazywała się Kochanowskiego i Gniazdowskiego - 2 bojowca, który zginął w 1918 z rąk Niemców. Razem są pochowani w jednej mogile na starym cmentarzu w Płocku.

      Usuń
  5. Z nazwami ulic ciągle jakieś niesnaski lub spory z pisownią np ul. Chopina lub Szopena dlatego najbardziej lubię ulicę Lipową, Astrów lub Leśną. Zawsze dobrze się kojarzy nie trzeba zmieniać nazwy wraz ze zmieniającą się opcją polityczną i nie wprowadzają nikogo w błąd. Pozdrawiam serdecznie :)

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Zgadzam się. Na upamiętnienie zasłużonych są pomniki i tablice. Pozdrawiam serdecznie.

      Usuń
  6. Całkowicie się zgadzam z wnioskami. Zrobiono coś dziwnego i w sumie nie wiadomo po co?

    OdpowiedzUsuń
  7. Ale kabaret z tym rewolucjonistą. Pewnie jakiś radny miał historyczne zainteresowania.
    A ja u siebie mieszkam przy ulicy Jana Kochanowskiego:). Ale ja ze świętokrzyskiego, to u nas wszystkie miasta mają tę ulicę. Pozdrowienia.

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Chociaż to prawdziwy Jan Kochanowski, a nie pseudonim:)

      Usuń
  8. Pani to zawsze znajdzie coś ciekawego. Pozdrawiam z Poznania

    OdpowiedzUsuń
  9. A ja mieszkam przy ul. Broniewskiego, chociaż ten poeta nie był z mojego miasta i był zatwardziałym komunistą, czekam, aż się tego dopatrzą i postanowią zmienić nazwę.

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Był z mojego miasta:) Mamy tu nie tylko ulicę, ale pomnik, szkołę i bibliotekę na jego imienia, dom, w którym się urodził... Z tym komunizmem Broniewskiego to sprawa bardziej skomplikowana. Kiedyś o tym napiszę.

      Usuń
  10. Artykuł bardzo słaby. Proszę sprawdzić fakty w artykule nt. Kochanowskiego i Gniazdowskiego w Notatkach Płockich 2000, nr 3 (dostępny na stronie TNP).

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Dziękuję za informację. Przeczytałam. Nie zmienia to jednak nic w moim poście, którego celem nie było opisanie śmierci chłopaka, tylko zwrócenie uwagi na niedorzeczność w nadaniu nazwy ulicy. A to że "zginął od przypadkowej kuli wskutek własnej nieostrożności", napadając na furgon pocztowy w celu zdobycia pieniędzy, jak czytamy w artykule "Notatek Płockich", dodatkowo potwierdza moją tezę.

      Usuń
    2. Dokładnie, słabiutki ten wpis. Totalna bagatelizacja i lekceważący stosunek do bohatera, bojownika PPS, który walczył na pierwszej linii z zaborcami! Żałosne podejście. Jedyne z czym można się zgodzić to to, że mogli nadać ulicy nazwę prawdziwego nazwiska tego bohatera.

      Usuń
  11. Agnieszka Jachowicz26 grudnia 2022 21:31

    Bardzo ciekawy post! Cała ta historia jest zdumiewająca i zgadzam się z Panią, że ulica powinna być nazwana prawdziwym nazwiskiem młodego rewolucjonisty.

    OdpowiedzUsuń
  12. "W Płocku nie pamięta się wizyty ojca polskiej poezji, czci natomiast chłopaka z PPS, którego jedynym wyczynem było podłożenie bomby pod furgon pocztowy..." - już ten cytat, ostatnie zdanie z tego marnego niby artykułu pokazuje podejście autorki do sprawy. Ignorancja historyczna i sprowadzanie walki o niepodległość do jakiejś mało istotnej akcji jakiś tam młodych rewolucjonistów, którzy tylko chcieli ukraść pieniądze. Totalne lekceważenie osoby Michalskiego. Wyeksponowanie jego młodego wieku mające niby na celu bagatelizacje jego dokonań. Umniejszanie bohaterstwa Michalskiego poprzez przedstawienie, że jego "jedynym wyczynem było podłożenie bomby" i że zginął od przypadkowej kuli wskutek własnej nieostrożności".

    OdpowiedzUsuń
  13. Jan Kochanowski z PPS18 listopada 2026 15:47

    Właśnie takie słabe artykuły m.in. doprowadziły do tego, że płoccy urzędnicy debatują w listopadzie 2026 właśnie nad zmianą 'nazwy tej ulicy'.

    OdpowiedzUsuń

Pozostawienie komentarza (choćby anonimowego) daje mi poczucie, że warto dalej tworzyć ten blog, bo ktoś go jednak czyta:)