wtorek, 7 listopada 2017

Wittenberga raz jeszcze

Wittenberga to nie tylko Marcin Luter. Mieszkali tam przez pewien czas inni znani, tacy jak Giordano Bruno, Johann Wolfgang Goethe, czy nasi rodacy Andrzej Frycz Modrzewski i Mikołaj Sęp Szarzyński.

Pomnik Marina Lutra na Rynku w w Wittenberdze

Studia na tamtejszym uniwersytecie dawały im możliwość poznania idei Reformacji oraz nowinek ze świata zachodniego.


W nieco innym celu przebywał tu Johann Wolfgang Goethe. Pisząc dzieło swojego życia - "Fausta" zwiedzał miejsca związane z historycznym pierwowzorem swego bohatera - Johannem Faustem. Tenże uczony, znany przede wszystkim z paktu z diabłem, studiował właśnie w Wittenberdze.


Podobno mieszkał w tym domu, niedaleko uniwersytetu, w latach 1525 - 1532. Czyżby tu odwiedził go Mefistofeles?


Piękna brama prowadząca na dziedziniec uniwersytetu zapewne pamięta nie tylko Fausta, ale też polskich pisarzy tam studiujących, jak choćby Mikołaja Sępa Szarzyńskiego czy Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Obaj żyli w renesansie, chociaż twórczość tego pierwszego została poznana dopiero w baroku.

Dziedziniec uniwersytecki
Szarzyński studiował tu tylko kilka miesięcy w 1565 roku, a następnie kontynuował naukę w Lipsku. Miał wtedy zaledwie 15 lat. Zwiedził jeszcze Włochy, Szwajcarię i jako osiemnastolatek wrócił na ziemie polskie oraz łono Kościoła Katolickiego. Pisał sonety, w których podmiot liryczny jest całkowicie zależny od Boga, a życie kruche i mało znaczące. Zmarł, mając zaledwie 31 lat. Dopiero po jego śmierci odnaleziono rękopisy z niezwykłą poezją, która zapewniła mu nieśmiertelność.


Inny student uniwersytetu w Wittenberdze, Andrzej Frycz Modrzewski, sławę zdobył już za życia. Był sekretarzem króla Zygmunta I Starego, znał osobiście Marcina Lutra, ale zasłynął przede wszystkim swymi tekstami pisanymi po łacinie, takimi jak "Łaski, czyli o karze za mężobójstwo" czy "O poprawie Rzeczypospolitej". To drugie dzieło znalazło się na indeksie ksiąg zakazanych, a pierwsze jego wydanie ukazało się bez dwóch ksiąg - "O Kościele" i "O szkole". W tej ostatniej pisał:


"Trzeba się starać o wyznaczenie nauczycielom słusznych wynagrodzeń, aby nie musieli szukać zaspokojenia koniecznych potrzeb życia w innych zajęciach, które by ich odrywały od nauki. (...) Nikt nie powinien otrzymywać wynagrodzenia w stałej wysokości bez względu na to, jak spełnia swoje obowiązki, lecz należy mu wypłacać wynagrodzenie wyższe lub niższe, zależnie od tego, jak się wywiązuje z zadania".


Dzieło Frycza w wielu aspektach jest aktualne do dziś. Pisarza uważa się za ojca europejskiej myśli demokratycznej. Jako pierwszy domagał się równości wszystkich ludzi wobec prawa, bez względu na pochodzenie.


Idei demokracji raczej nie poznał w ówczesnej Polsce. Może w Wittenberdze...

22 komentarze:

  1. Ależ Ty ciekawie piszesz Agnieszko. Jestem pełna uznania dla Ciebie.
    Dziękuję Ci.

    OdpowiedzUsuń
  2. Świetny, ciekawy post. I piękne zdjęcia :)

    OdpowiedzUsuń
  3. Nigdy nie byłam, ale po opisie i zdjęciach wnioskuje, że jest to bardzo urokliwe miejsce ;-)

    OdpowiedzUsuń
  4. W związku z 500-leciem Reformacji nabieram coraz większej ochoty na odwiedzenie Wittenbergi, czytając Twój post nabieram coraz większej ochoty na odwiedzenie tego miejsca. Pozdrawiam :)

    OdpowiedzUsuń
  5. Tak, wielce współcześnie brzmią słowa Frycza i dziś i nawet tak heretycko w naszych uszach brzmiące zdanie - Ono też trzeba postanowić, żeby białegłowy do spraw rzeczypospolitej nie były przypuszczane, które Bóg pod moc mężów poddał; Paweł im też w kościelech nauczać zabronił - jak się patrzy na pewną białogłowę zabrzmiałoby całkiem niegłupio.

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Niestety, niewiele się zmienia, wbrew pozorom.

      Usuń
  6. Jak ja lubię te literackie podróże! Niekiedy przypominam sobie dzięki tym wpisom swoje podróżowanie, niekiedy jestem w zupełnie nieznanych mi miejscach.

    OdpowiedzUsuń
  7. Wieki mijają, a niektóre teksty "wypisz - wymaluj" jak z codziennej gazety...;o)

    OdpowiedzUsuń
  8. Fantastyczny post. Czytałam go z wielką uwagą.
    Pozdrawiam:)

    OdpowiedzUsuń
  9. Ostatnio coś tam sporo było o Lutrze w TV. Chyba z powodu wlasnie obchodów 500-lecia reformacji.
    Ale o pozostalych pisarzach, że mieszkali/przebywali w Wittenberdze nie slyszalam... dziekuje za przyjemny wpis :)
    Pozdrawiam!

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Są dziś mało znani. Właściwie zupełnie zapomniani.

      Usuń
  10. Piękne miasto :) Do tej pory z zabytków kojarzyłam tylko katedrę. Ale dziś to się zmieniło :)

    OdpowiedzUsuń
  11. Czesc Agni,
    Nice pictures, nice places.
    Beautiful blog.
    Regards from Madrid.

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Nice to see you again,Ferni! Kisses from Poland :)

      Usuń

Pozostawienie komentarza (choćby anonimowego) daje mi poczucie, że warto dalej tworzyć ten blog, bo ktoś go jednak czyta:)